O Zavodu
Aktuelno
najave
Akreditovani programi
Informator o radu PZV
Praćenje i
unapređivanje
obrazovanja
Obrazovanje na
jezicima nacionalnih
manjina
Obrazovanjem
ka Evropi
Naša izdanja
Međunarodna saradnja
Istraživanja
Nastavni planovi i programi
Kontakt
Arhiva
Poslednja obnova sadržaja:
01.10.2013.
Aktuelno:









 

EVROPSKI DAN JEZIKA
26. septembar 2009.


Vojvodina je danas sinonim za pojam multikulturalizma. Ovaj sinonim nastao je kao plod vekovnog suživota različitih etničkih zajednica i prožimanja različitih nacionalnih, verskih, jezičkih i drugih karakteristika. Svoju karakteristiku interkulturalnih mogućnosti Vojvodina je gradila tokom vekova uprkos pokušajima centralizovanja koja su dolazila i sa juga i sa severa. Zato danas pojam autonomije u Vojvodini označava i simbol zaštite kulturne i jezičke različitosti koje označavaju vojvođansku posebnost u Evropi.

Zato se i danas u Vojvodini nastoji da mnogim projektima i podrškom projektima iz sfere afirmacije multitkulturalnosti i interkulturalnog obrazovanja utiče na spoznaju vojvođanskih građana da sami moraju raditi na očuvanju vojvođanske posebnosti. Ili kako je Vasa Stajić govorio: „Imajte više hrabrosti da kulturnu misao suprotstavite antikulturnoj i da joj pomognete da pobedi. Naročito ne kukajte i ne vajkajte se, nego se borite, svesni da su sve nedaće Vojvodine nostra nosterima culpa“. Nije lako to činiti jer mnogi građani u Vojvodini nemaju prilike da se na sopstvenom iskustvu izgrađuju kao poštovaoci različitosti. Tome su doprineli prošli ratovi i negrađanska politika devedesetih godina prošlog veka koja je uslovila da se građani povlače i žive u svom etničkom, homogenom, okruženju čime postaju usmereni isključivo jedni prema drugima u istoj ili sličnoj kulturi, u istom jeziku ili veri.

Ako je Vojvodina kapija Evrope onda tu kapiju treba širom otvoriti i dati mogućnost, posebno mladima, da grade svoju ličnost otvorenog, evropskog građanina koji će uvažavati kulturu drugog, koji će učiti jezike drugih jer time sebi daje više mogućnosti za bolji i uspešniji život.

Sve prednosti za to Vojvodina ima. Treba samo da ih uzme i da se kulturom suprostavi nekulturi, netoleranciji i ksenofobičnosti.

Jedan od tih puteva jeste i zvanično otpočinjanje približavanja Evropi kroz programe bilingvalnog obrazovanja. Iskustva drugih vezano za ovaj pristup obrazovanja su oko nas. Pitanje je da li ćemo stajati po strani i dozvoliti da ovo ostane ekskluzivno pravo pojedinih grupa dece ili ćemo u skladu sa našom tradicijom i istorijom u Vojvodini ostvariti da to pravo bude dato svoj deci. Da li će deca to pravo iskoristiti biće odluka njih i njihovih roditelja. Naša je obaveza da stvaramo objektivne mogućnosti koje su otvorene prema svakom građaninu naše pokrajine da školu završi sa znanjem najmanje tri jezika. Tako se kapija Evrope širom otvara a naš mladi građanin postaje građanin Evrope.

Vojvodina je multikulturalna zajednica u kojoj građani imaju pravo da neguju svoj maternji jezik, kao deo svoje kulture i nacionalnog identiteta, ali sa stanjem suživota sa drugima stiču pravo da uče i jezik drugih. Znanje drugih jezika nije ni novost niti posebnost koju mi u Vojvodini hoćemo i želimo da negujemo. I vojvođanska stvarnost u prošlosti bila je prožeta znanjem jezika svojih komšija. Razlozi za to su bili ili obični komšijski ili su bili zasnovani na ekonomskim vrednostima – trgovine, zanatstva, privrede i slično.

Danas se bilingvalno obrazovanje praktikuje u raznim oblicima u mnogim zemljama sveta. A istorija potvrđuje da je bilingvalno obrazovanje prisutno u suživotu sa ljudima tokom čitave ljudske civilizacije.

U Vojvodini se zvanično govori šest jezika. Skupština AP Vojvodine je, posle skupštine u Strazburu, jedina na kojoj se govori na više jezika. Obrazovanje i informisanje, kulturne aktivnosti u AP Vojvodini ostvaruju se kroz pravo da svako koristi svoj maternji jezik. Tako je vojvođanska, lokalna, bilingvalna stvarnost prisutna svakodnevno. Ova vojvođanska stvarnost je posebnost jezičkog portfolija. Praksom bilingvalnog obrazovanja i uvođenja tzv. velikih evropskih jezika u svakodnevni životni proces građana Vojvodine jesu vrata koja nam se otvaraju pred Evropom.

Zato i ovog 26. septembra, kao i svih godina ranije, podsećamo da učenje i znanje više jezika otvara vrata većoj socijalnoj sigurnosti jer pruža više mogućnosti za društveni i ekonomski angažman građana, da ruši predrasude i barijere među ljudima te da se kroz afirmaciju važnosti jezičke kulture utiče na jačanje interetničkog i interkulturalnog dijaloga i doprinosi lepšem i kvalitetnijem životu svih građana.

Pedagoški zavod Vojvodine svojim radom promoviše ideju da svi iz svih društvenih slojeva, i većinski i manjinski narod, pored maternjeg, treba od malih nogu pa doživotno da uče i druge jezike, jer nikad nije prerano i prekasno za to. Učenje stranog jezika i jezika društvene sredine je najčudesnije sredstvo međusobnog upoznavanja naroda, sredstvo tolerancije, deo našeg kulturnog nasleđa i identiteta. Zavod je izradio projekte na osnovu kojih realizuje programe sa ciljem afirmacije evropske i naše jezičke politike, kao i snižavanju etničke netolerancije i razvijanju multikulturalnosti kod mladih koji su uključeni u opšte obrazovanje.

PROGRAMI KOJE ZAVOD REALIZUJE

1. Razvijanje i negovanje maternjeg i nematernjeg jezika i interkulturalnosti kod dece u Vojvodini

Razvijanje i negovanje maternjeg i nematernjeg jezika kod dece u Vojvodini je projekat koji se već godinama realizuje u cilju očuvanja kulturnog identiteta pripadnika nacionalnih zajednica i individualne višekulturalnosti i interkulturalnosti.

Specifični ciljevi projekta su: identifikacija faktora koji pozitivno ili negativno utiču na razvoj multikulturalne ličnosti i interkulturalnog društva; pronalaženje načina za neutralisanje delovanja faktora koji nepovoljno utiču na razvoj multikulturalne ličnosti; analiza rezultata psiho i sociolingvističkih istraživanja na razvoj aditivne dvojezičnosti i usvajanje jezika koji nije maternji; pružanje stručne pomoći zaposlenima u vaspitno-obrazovnim institucijama za izvođenje aktivnosti na nematernjem jeziku; unapređivanje nastave i aktivnosti koje se realizuju, kako na srpskom, tako i na jezicima nacionalnih manjina u Vojvodini.

Projekat je namenjen prosvetnim radnicima koji su zaposleni u vaspitno-obrazovnim ustanovama Vojvodine: vaspitači i stručni saradnici zaposleni u predškolskim ustanovama u kojima se aktivnosti odvijaju i na jezicima nacionalnih manjina, prosvetni radnici koji izvode aktivnosti na engleskom jeziku prema programu Teddies and Bunnies, vaspitači koji izvode aktivnosti na nemačkom jeziku prema programu Deutsch im Kindergarten, učitelji koji rade u odeljenjima u kojima se nastava odvija na jezicima nacionalnih manjina, nastavnici (profesori) koji izvode nastavu srpskog kao nematernjeg jezika u nižim razredima osnovne škole, nastavnici (profesori) koji izvode nastavu jezika nacionalne manjine kao nematernjeg u nižim razredima osnovne škole.

Na osnovu psiholingvističkih i sociolingvističkih istraživanja ispituje se razvoj aditivne dvojezičnosti; stepen usvajanja nematernjeg jezika kod dece predškolskog i osnovnoškolskog uzrasta; komunikativno-iskustvenog metoda u razvijanju komunikativnih veština na nematernjem jeziku u predškolskim ustanovama; pedagoški aspekti razvijanja komunikativnih veština na srpskom kao nematernjem jeziku u sredinama sa većinskim mađarskim stanovništvom, kao i uticaj promene nastavnog jezika na školski uspeh.

2. Unapređivanje nastave srpskog kao nematernjeg jezika u osnovnoj školi

Opšti cilj ovog programa, koji se zasniva na teorijskim saznanjima i praktičnim iskustvima iz oblasti glotodidaktike, je podizanje kvaliteta nastave srpskog kao nematernjeg jezika, dok su specifični ciljevi programa popularizacija savremenih metoda u nastavi drugog jezika; motivisanje učesnika za kontinuirano usavršavanje i praćenje relevantne naučne i stručne literature; sagledavanje sopstvene prakse s obzirom na savremene orijentacije u metodici nastave drugog jezika; razmena iskustava i unapređivanje saradnje nastavnika srpskog kao nematernjeg jezika; veza nastave SKNJ sa nastavom maternjeg jezika i drugim nastavnim predmetima; razvijanje komunikativnih jezičkih veština.

U praksi postoji izrazita potreba za unapređivanjem nastave srpskog kao nematernjeg jezika u odeljenjima sa nastavom na jezicima nacionalnih manjina.

3. Evaluacija međuetničkih odnosa kod mladih u Vojvodini

Posebno značajan potencijal za međuetničko poverenje i harmoniju jedne zajednice nose njeni mladi članovi. Pokazalo se da demokratizacija društvenih odnosa polako i sigurno briše paradigmu da mladi nisu aktivan deo društva i da njihove stavove kreiraju oni koji ih zastupaju u svetu aktivne politike i ekonomije odraslih. Izgrađivanje građanske svesti, kome se poslednjih nekoliko godina posvećuje značajna pažnja i koje je inkorporirano u osnovno obrazovanje dece pokazuje svoje rezultate i sve je jasnije da mladi sa svojim inicijativama, stavovima i te kako jesu, i pre sticanja prava glasa, veoma glasni i jasni u svojim zahtevima za standardom na etičkom, socijalnom, ekonomskom i političkom planu. Stanje međuetničkih odnosa kod mladih nije samo indikator kvaliteta sadašnjosti jedne zajednice ono je projekcija bliže i dalje budućnosti te zajednice.

Pedagoški zavod Vojvodine je sprovođenjem projekta Afirmacija multikulturalizma i tolerancije u Vojvodini, a realizacijom potprojekta Evaluacija stanja međuetničkih odnosa kod mladih u Vojvodini dao podršku sledećem:

  • osvešćivanju multikulturalnosti kao socijalne vrednosti,
  • razvijanju postupaka za praćenje stepena poverenja među etničkim zajednicama kroz stavove mladih,
  • stvaranju baze podataka o stanju međuetničkih odnosa u stavovima mladih,
  • unapređivanju kontrole i snižavanju etničke netolerancije kod mladih koji su uključeni u opšte obrazovanje.
  • Za ugrađivanje sistema evaluacije u školski program, školama je ponuđena stručna podrška i pomoć da samostalno i kontinuirano evaluiraju stanje međuetničkih odnosa kod svojih učenika.

    Pedagoški zavod Vojvodine i ove 2009. godine obeležava Evropski dan jezika radno sa porukom da je jezik osnovno sredstvo komunikacije koje omogućuje ljudima da svoja iskustva, znanja i umeća prenose na buduće generacije. Što je razvijenija komunikacija, brži je razvoj civilizacije. Kultura govora, kultura čitanja i pisanja najbolje je ogledalo ljudske duše, a poznavanje stranih jezika je znak ljudske superiornosti.

      Copyright © Pedago?ki zavod Vojvodine 2012. Sva prava zadr?ana.